|
เมื่อทรงพระเยาว์
กำเนิดในครอบครัวช่างทอง
จากหนังสือ “แม่เล่าให้ฟัง” พระนิพนธ์ของ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ มีความตอนหนึ่งว่า “ญาติของแม่บางคนเล่าว่า ครอบครัวมาจากเวียงจันทน์ แม่บอกว่าอาจเป็นไปได้ เพราะที่บ้านชอบรับประทานข้าวเหนียว ตาของแม่ชื่ออะไรไม่ทราบ ยายชื่อผา พ่อและแม่ของยายผามีลูก ๖ คน… ยายผาเป็นลูกคนสุดท้อง ตาและยายผามีลูก ๕ คน...”

วัดอนงคาราม |
สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มีพระนามเดิมว่า สังวาลย์ เสด็จพระราชสมภพในครอบครัวช่างทอง เมื่อวันอาทิตย์ที่ ๒๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๔๓ ณ เมืองนนทบุรี ทรงเป็นบุตรคนที่ ๓ ในจำนวน ๔ คนของพระชนกชูกับพระชนนีคำ พระเชษฐาและพระภคินีถึงแก่กรรมตั้งแต่วัยเยาว์
ด้วยพระชนกชูถึงแก่กรรมตั้งแต่สมเด็จพระบรมราชชนนียังทรงพระเยาว์ ครอบครัวจึงย้ายมาอยู่ที่บ้านเช่าใกล้วัดอนงคาราม ฝั่งธนบุรี พระชนนีคำสอนให้ทรงอ่านหนังสือเป็นเบื้องต้น จากนั้นทรงเข้าศึกษาในโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงที่วัดอนงคาราม ต่อมาทรงศึกษาที่โรงเรียนศึกษานารี สมเด็จพระบรมราชชนนีโปรดอ่านหนังสือมาแต่ทรงพระเยาว์
ข้าหลวงในพระองค์
เมื่อสมเด็จพระบรมราชชนนีมีพระชนมายุประมาณ ๗-๘ พรรษา พระญาติฝ่ายพระชนกชูได้นำเข้ามาถวายตัวเป็นข้าหลวงในสมเด็จพระราชปิตุจฉา เจ้าฟ้าวไลยอลงกรณ์ กรมหลวงเพชรบุรีราชสิรินธร ณ พระตำหนักสวนสี่ฤดู พระราชวังดุสิต สมเด็จพระบรมราชชนนีทรงได้รับโอกาสต่างๆ ที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงในพระชนม์ชีพในเวลาต่อมา โอกาสที่สำคัญคือทรงได้เล่าเรียนอย่างต่อเนื่อง
ในช่วงนี้ทรงเข้าศึกษาที่โรงเรียนสตรีวิทยา และเสด็จฯ ไปประทับที่บ้านพระพี่เลี้ยงหวน (หงสกุล) วันหนึ่งทรงประสบอุบัติเหตุเข็มเย็บผ้าแทงฝ่าพระหัตถ์ ทำให้ต้องเสด็จฯ ไปประทับที่บ้านพระยาดำรงแพทยาคุณ (ฮวด วีระไวทยะ) เป็นการชั่วคราว แพทย์หลวงท่านนี้ได้ชักชวนให้เข้าเรียนพยาบาล นับเป็นจุดเริ่มต้นของอนาคตที่ยากจะมีผู้ใดคาดคิดได้ถึง

|
 |
| |
พระตำหนักสวนสี่ฤดู |
|