หลักการและเหตุผล

      ภาวะเบาหวานในขณะตั้งครรภ์ Gestational diabetes mellitus (GDM) หมายถึงการพบความผิดปกติของระดับน้ำตาลที่ได้รับการวินิจฉัยครั้งแรกในขณะตั้งครรภ์ พบอุบัติการณ์โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ทั่วโลกประมาณร้อยละ 8.4-24.5 (Nguyen, et al, 2018; Zhu &Zhang, 2016)สำหรับประเทศไทย พบอุบัติการณ์ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ร้อยละ 9.3-21.8 (Arora, et al, 2013; Singwongsa & Boriboonhirunsarn, 2016; Suntorn & Panichkul, 2015 สตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสตรีและทารกในครรภ์ (Farar, et al, 2016) ซึ่งพบว่าสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์และทารก จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ต่อไปในอนาคต ซึ่งเป็นกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง non-communicable dise ases (NCD) ซึ่งเป็นโรคที่ป้องกันได้โดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดำเนินชีวิต ซึ่งได้แก่ พฤติกรรมการรับประทานอาหาร และการออกกำลังกาย แต่สตรีตั้งครรภ์ส่วนใหญ่มักไม่ประสบความสำเร็จในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และ เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ และทรกในครรภ์ นอกจากนี้ ACOG (2018) และ ADA (2019) แนะนำให้มารดาหลังคลอดกลุ่มนี้กลับมาตรวจภาวะเบาหวานหลังคลอด ในช่วงเวลา 4-12 สัปดาห์หลังคลอด และตรวจทุก 1-3 ปี เพื่อเป็นการป้องกันการเกิดโรคเบาหวานในอนาคต และเมื่อตรวจพบความผิดปกติของระดับน้ำตาลสามารถให้การรักษาได้อย่างรวดเร็ว และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกช้อนจากโรคเบาหวาน แต่ปัจจุบันพบว่ามารดาหลังคลอดที่มีประวัติเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ กลับมาตรวจคัดกรองภาวะเบาหวานหลังคลอดพบว่า ร้อยละ 35.5 มีภาวะเสี่ยงต่อการเกิดเบาหวานในช่วงหลังคลอดและร้อยละ 10 เป็นเบาหวานภายหลังการคลอดบุตร (Ittiamornlert, Sunsaneevithayakul, Boriboonhirunsarn, 2016) ภาควิชาการพยาบาลสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล นอกจากจะมีภารกิจหลักในการจัดการเรียนการสอน และการวิจัยแล้ว ยังมีภารกิจในการให้บริการวิชาการในการส่งเสริมสุขภาพสตรีทุกช่วงวัยตั้งแต่วัยเด็ก วัยรุ่นวัยเจริญพันธุ์ และวัยหมดประจำเดือน รวมทั้งการดูแลสุขภาพสตรีตั้งครรภ์ การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และการเลี้ยงบุตร เนื่องจากปัจจุบันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เป็นปัญหาสุขภาพระดับโลกทั้งในแง่ของการเสียชีวิตและภาระของโรคโดยรวม จึงควรมีการป้องกันการเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง โดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในกลุ่มเสี่ยง เช่น กลุ่มสตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ดังนั้นภาควิชาการพยาบาลสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา ร่วมกับงานการพยาบาลสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา โรงพยาบาลศิริราชและศูนย์เบาหวาน โรงพยาบาลศิริราข จึงได้ดำเนินจัดตั้ง"คลินิกเบาหวานขณะตั้งครรภ์ บูรณาการด้านการเรียนการสอน และ วิจัย" (GDM clinic Integration of teaching and research) เพื่อให้ความรู้ในการดูแลการจัดการตนเองที่ถูกต้องตามหลักวิชาการ เชื่อถือได้ และทันสมัยแก่สตรีที่มีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์และครอบครัวที่สนใจ โดยมีการบูรณาการด้านการเรียนการสอน และการวิจัย